Laatst bijgewerkt:8 juli 2026

Wet DBA: wat moeten zelfstandigen en opdrachtgevers weten?

Arbeidsrecht, zzp en DBA

Samenwerken met zelfstandigen vraagt om meer dan een contract

Deze pagina helpt bij vragen over zelfstandigen en de Wet DBA. De oorspronkelijke toelichting is behouden, maar DBA-handhaving en beoordeling van arbeidsrelaties blijven actueel en feitelijk afhankelijk.

Bespreek uw situatie

Kort antwoord

Wanneer is een zzp-relatie juridisch kwetsbaar?

Een opdrachtrelatie is kwetsbaar als de praktijk lijkt op een arbeidsovereenkomst: persoonlijke arbeid, loon/beloning en gezag. Het contract helpt, maar de feitelijke uitvoering weegt zwaar.

Belangrijkste aandachtspunten

  • Beschrijf opdracht, resultaat en zelfstandigheid concreet.
  • Voorkom aansturing alsof sprake is van werknemerschap.
  • Controleer duur, inbedding in de organisatie en exclusiviteit.
  • Leg wijzigingen in de samenwerking schriftelijk vast.

Praktische aanpak

Beoordeel de samenwerking niet alleen op papier. Kijk naar de dagelijkse praktijk, instructies, tarief, ondernemersrisico en positie binnen de organisatie.

Oorspronkelijke toelichting

De onderstaande toelichting is behouden als inhoudelijke context. Omdat wetgeving, beleid en rechtspraak kunnen wijzigen, is het verstandig om bij concrete beslissingen altijd de actuele situatie te laten beoordelen.

Ruim de helft van de zzp'ers kent niet alle ins- en outs van de wet DBA. Dat blijkt uit onderzoek van ZZP Barometer onder 825 zzp'ers.
Uit het onderzoek blijkt dat 58,6 procent van de respondenten denkt dat de zzp'ers onder de Wet DBA minimaal drie opdrachtgevers moet hebben. Ook is bijna de helft van de zelfstandigen (49,1%) in de veronderstelling dat hij of zij verplicht kan worden om werknemerspremies af te dragen. Gemiddeld gaf 28,4 procent van de zzp'ers bij de zeven stellingen over de Wet DBA niet het juiste antwoord. ZZP Barometer wijt dat aan slechte voorlichting.
Een meerderheid van de zzp'ers (53,8%) geeft aan dat de Wet DBA in 2016 weinig tot geen invloed heeft gehad op zijn of haar ondernemerschap. De helft van deze groep (26,9%) heeft zelfs helemaal geen effecten van de wet ervaren. Gemiddeld beoordelen zzp'ers de invloed van de Wet DBA op hun positie als ondernemer met een 4,1 op schaal van 10. Wanneer zzp'ers wel invloed van de Wet DBA hebben ervaren is dit omdat ze minder opdrachten  kregen (23,6%), en doordat opdrachtgevers niet meer met hen willen werken (21,1%). Minder vaak moesten zzp'ers een lager tarief rekenen (8,4%), of hebben zij kortere opdrachten gehad (6,9%).
Nu de handhaving van de wet is uitgesteld verwacht een op de drie zzp'ers dat de politiek de wet helemaal zal afschaffen. Een iets kleiner deel van de zzp'ers (27,3%) verwacht dat zzp'er een nieuwe ondernemersvorm zal worden en 16,7 procent verwacht dat de wet ongewijzigd zal blijven. Slechts 9,8 procent verwacht herinvoering van de VAR.
 
 

Veelgestelde vragen

Is een modelovereenkomst voldoende?

Nee. Een model of contract is nuttig, maar de feitelijke uitvoering van de samenwerking blijft doorslaggevend.

Wanneer ontstaat risico op schijnzelfstandigheid?

Vooral als de zelfstandige structureel werkt als onderdeel van de organisatie en weinig ondernemersvrijheid heeft.

Wat moet een opdrachtgever vastleggen?

Opdracht, resultaat, duur, tarief, zelfstandigheid, vervanging, aansprakelijkheid en wijze van aansturing.

Wilt u weten wat in uw situatie verstandig is?

Waar kunnen we u mee helpen?

Adviesgesprek aanvragen

Vraag nu een juridisch adviesgesprek aan en krijg vrijblijvend advies van onze specialisten.
Adviesgesprek aanvragen

Contact opnemen

Onze medewerkers voorzien u graag van advies en ondersteuning. Neem contact met ons op met uw vragen.
Contact opnemen
Schravenmade Advocaten in Maarssen, Utrecht, onderscheidt zich al meer dan 40 jaar door specialisatie in vooral ondernemingsrecht, waaronder arbeidsverhoudingen, ambtenarenrecht en ontslagrecht. Bovendien begeleiden we fusies en overnames.
Schravenmade Advocaten heeft geen stichting derdengelden. Schravenmade Advocaten ontvangt daarom geen derdengelden.
© Copyright 2026 - Schravenmade Advocaten - Alle rechten voorbehouden
Bisonspoor 1218
3605 KZ Maarssen
De advocaten van Schravenmade Advocaten doceren o.a. in opdracht van de NVM en zijn betrokken bij de ontwikkeling van het onderwijs aan makelaars en taxateurs.
pencilphone linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram