Laatst bijgewerkt:8 juli 2026

ZZP en handhaving: aandachtspunten bij Wet DBA

Arbeidsrecht, zzp en DBA

Samenwerken met zelfstandigen vraagt om meer dan een contract

Deze pagina helpt bij vragen over ZZP en handhaving. De oorspronkelijke toelichting is behouden, maar DBA-handhaving en beoordeling van arbeidsrelaties blijven actueel en feitelijk afhankelijk.

Bespreek uw situatie

Kort antwoord

Wanneer is een zzp-relatie juridisch kwetsbaar?

Een opdrachtrelatie is kwetsbaar als de praktijk lijkt op een arbeidsovereenkomst: persoonlijke arbeid, loon/beloning en gezag. Het contract helpt, maar de feitelijke uitvoering weegt zwaar.

Belangrijkste aandachtspunten

  • Beschrijf opdracht, resultaat en zelfstandigheid concreet.
  • Voorkom aansturing alsof sprake is van werknemerschap.
  • Controleer duur, inbedding in de organisatie en exclusiviteit.
  • Leg wijzigingen in de samenwerking schriftelijk vast.

Praktische aanpak

Beoordeel de samenwerking niet alleen op papier. Kijk naar de dagelijkse praktijk, instructies, tarief, ondernemersrisico en positie binnen de organisatie.

Oorspronkelijke toelichting

De onderstaande toelichting is behouden als inhoudelijke context. Omdat wetgeving, beleid en rechtspraak kunnen wijzigen, is het verstandig om bij concrete beslissingen altijd de actuele situatie te laten beoordelen.

Het kabinet blijft bij zijn standpunt rond de omstreden wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA). De wet wordt tot 1 januari 2018 niet gehandhaafd. Staatssecretaris Wiebes gaat wel achter de "echte valsspelers" aan, die bewust werken op een manier "die aan fraude grenst."Dat herbevestigde Wiebes tijdens (alweer) een roerig Kamerdebat over de wet.
Als iemand "persoonlijke arbeid" verricht in een "gezagsrelatie" is er volgens het arbeidsrecht sprake van een dienstbetrekking. Maar wat wordt er precies bedoeld met deze begrippen? Het antwoord op die vraag bepaalt of een overeenkomst met een zelfstandige beschouwd moet worden als een schijnconstructie. De gebruikte begrippen zorgen voor een grijs gebied, erkent de staatssecretaris. Maar tot daar meer duidelijk over is, hoeven opdrachtgevers en zelfstandigen niet te vrezen voor naheffingen en boetes, herhaalde Wiebes. Wel krijgen rond een half miljoen zelfstandigen en brancheorganisaties medio januari een brief met extra informatie.
De oppositie is niet te spreken over deze houding van het kabinet. Volgens CDA-Kamerlid Omtzigt is de chaos nu compleet. Hij maande tot haast: "Zelf veroorzaakte problemen moet je niet over de verkiezingen heen tillen." Ook Steven van Weyenberg (D66) sprak van chaos en eiste snel helderheid. "Het veld snakt naar zekerheid", aldus PVV'er Van Dijck: "De strijd tegen schijnzelfstandigheid is uitgemond in een strijd tegen zelfstandigheid." SP'er Bshir ziet het "gedrocht" DBA het liefst zo snel mogelijk in de prullenbak verdwijnen.
Het arbeidsrecht moet worden aangepast om te verduidelijken wanneer precies sprake is van een schijnconstructie, aldus Omtzigt in het Kamerdebat. Van Weyenberg vraagt om een snelle herijking, zodat de Kamer er nog voor de verkiezingen over kan debatteren. Maar het arbeidsrecht pas je niet zomaar even aan, riposteerde minister Asscher, omdat er veel samenhang is met andere wetten.
Ondertussen lopen steeds meer zelfstandigen opdrachten mis door de onduidelijkheid rond de wet. In het derde kwartaal gaat het om 30 procent meer zelfstandigen. Dat blijkt uit periodiek onderzoek van marktonderzoeksbureau Intelligence Group en "zzp-expert" Spaninks. Die laatste vreest, met andere intermediairs, dat de vanaf 1 januari nog veel meer zelfstandige eenpitters geen nieuwe opdrachten krijgen.
Bron: Tweede Kamer, ANP, MediaWatch

Veelgestelde vragen

Is een modelovereenkomst voldoende?

Nee. Een model of contract is nuttig, maar de feitelijke uitvoering van de samenwerking blijft doorslaggevend.

Wanneer ontstaat risico op schijnzelfstandigheid?

Vooral als de zelfstandige structureel werkt als onderdeel van de organisatie en weinig ondernemersvrijheid heeft.

Wat moet een opdrachtgever vastleggen?

Opdracht, resultaat, duur, tarief, zelfstandigheid, vervanging, aansprakelijkheid en wijze van aansturing.

Wilt u weten wat in uw situatie verstandig is?

Waar kunnen we u mee helpen?

Adviesgesprek aanvragen

Vraag nu een juridisch adviesgesprek aan en krijg vrijblijvend advies van onze specialisten.
Adviesgesprek aanvragen

Contact opnemen

Onze medewerkers voorzien u graag van advies en ondersteuning. Neem contact met ons op met uw vragen.
Contact opnemen
Schravenmade Advocaten in Maarssen, Utrecht, onderscheidt zich al meer dan 40 jaar door specialisatie in vooral ondernemingsrecht, waaronder arbeidsverhoudingen, ambtenarenrecht en ontslagrecht. Bovendien begeleiden we fusies en overnames.
Schravenmade Advocaten heeft geen stichting derdengelden. Schravenmade Advocaten ontvangt daarom geen derdengelden.
© Copyright 2026 - Schravenmade Advocaten - Alle rechten voorbehouden
Bisonspoor 1218
3605 KZ Maarssen
De advocaten van Schravenmade Advocaten doceren o.a. in opdracht van de NVM en zijn betrokken bij de ontwikkeling van het onderwijs aan makelaars en taxateurs.
pencilphone linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram